Królowa Jadwiga
1374-1399

Przyszła na świat w pierwszych tygodniach 1374 r. jako trzecia i najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki. Młodej królewnie zapewniono staranne wykształcenie - władała poza węgierskim i polskim, jeszcze językiem łacińskim, włoskim i niemieckim.

Wcześnie ujawniła wrażliwość na krzywdy bliźnich kształtując swoją osobowość na podstawie wzoru dwóch świętych kobiet - szwedzkiej księżniczki Brygidy i Katarzyny Sieny.

Czteroletnia Jadwiga była zaręczona z sześcioletnim Wilhelmem Habsburgiem. Śmierć Ludwika Węgierskiego w 1382 roku przekreśliła te plany. Koncepcja oddania korony polskiej Jadwidze powstała dopiero wtedy, gdy po śmierci Ludwika panowie małopolscy nie zgodzili się ani na kontynuację unii personalnej z Węgrami, ani na regencję Zygmunta Luksemburskiego - męża Marii, siostry Jadwigi.

Dopiero w 1384 roku Jadwiga przybyła do Polski. Oto co pisze w swej Kronice Jan Długosz:

"Zaprawdę nadzwyczajnym widowiskiem był ów wjazd niedorosłego dziewczęcia, samego bez matki, otoczonego tylko wspaniałym dworem, wiedzionego przez sędziwe duchowieństwo, urzędników poważnych, świetne niepewności, zabiegów grożących losom państwa,chwilę tę czyniły jakby zwiastunką zbawienia. Kraj w Jadwidze,w "młodym królu" swym, w dziewicy zachwycającej piękności, której sam wiek dodawał uroku - widział zbawcę i zesłańca bożego"

15 października w dniu św. Jadwigi odbyła się uroczysta koronacja na Wawelu. Od razu po koronacji wszystkie dokumenty państwowe zaczęto wystawiać w imieniu nowego monarchy - dziesięcioletniej Jadwigi. We wszystkich podejmowanych przez młodą królową działaniach wysuwa się na czoło jej osobowość, jej cechy charakteru:

"Okazywała rozsądek i dojrzałość mimo młodego wieku, cokolwiek mówiła albo czyniła, wydawało jakby sędziwego wieku powagę."

W styczniu 1385 roku pojawiło się na Wawelu poselstwo litewskie. Wielki książę Jagiełło w zamian za rękę Jadwigi był gotów przyjąć wraz ze wszystkimi poddanymi chrześcijaństwo i wcielić swe ziemie do Polski.

14 sierpnia 1385 roku odbył się układ w Krewie o małżeństwie Jadwigi z Jagiełłą i Unii Polsko - Litewskiej.

18 lutego 1386 roku - małżeństwo Jagiełły z Jadwigą, a 4 marca Jagiełło został koronowany na króla Polski. Małżeństwo to i będąca jego następstwem unia były ogromnie ważnymi wydarzeniami - zmieniły cały układ sił w Środkowej i Wschodniej Europie.

W czasie podróży do Wielkopolski zarysowała się różnica poglądów pomiędzy małżonkami dotycząca postępowania w stosunku do ubogiej ludności. Historia zapisała pamiętne jej wyrazy:

"Gdy wieśniacy skarżyli się o zabranie im podwody w podróży królewskiej, a król pocieszał , że się to im wynagrodzi, Jadwiga wyrzekła wówczas znane słowa: "krzywdy się wynagrodzi, ale któż łzy im powróci".

Była hojna dla ubogich i często odwiedzała chorych.

Po powrocie do Krakowa - Jagiełło udał się na Litwę, a królowa stanęła na czele wyprawy na Ruś Czerwoną. Wyprawa osiągnęła cel i ziemie ruskie powróciły na trwałe do Polski.

W latach 90-tych Jadwiga miała szerszy udział w rządzeniu krajem. Stawała się coraz bardziej popularna, rozumiała tajniki polityki, ujawniając wielką przenikliwość zwłaszcza w sprawach krzyżackich i litewsko-ruskich. Stała się orędowniczką pokoju Zakonu z Polską pod warunkiem zaprzestania niepokojenia Litwy przez Krzyżaków. Odegrała też doniosłą rolę w doprowadzeniu do zgody między Jagiełłą i Witoldem.

W swej działalności wewnątrz państwa coraz większą opieką otaczała kościoły. Była pierwszym polskim monarchą, który odwiedził Jasną Górę. Nakładem Jadwigi zbudowano kościół Najświętszej Marii Panny, hojnie wyposażyła kościół Mariacki w Krakowie i założyła na Kleparzu zakon św. Benedykta, była dobroczyńcą innych klasztorów. W Katedrze Wawelskiej ufundowała ołtarz Wniebowzięcia. Patronowała tłumaczeniu na język polski Pisma Świętego i wielu dzieł ojców kościoła:

"Rzecz wątpliwa, czy królowa przybywając do kraju cokolwiek umiała po polsku, ale to pewne, że ten język wkrótce sobie przyswoiła, że wiele księg pobożnych tłumaczyć kazała i, że za jej czasów na Wawelu po raz pierwszy dało się słyszeć publicznie polskie Słowo Boże. Ręką jej szyte ozdoby do kościołów, liczne dla nich ofiary, dowodzą pobożności wielkiej (...) W czasie Wielkiego Postu i przez cały adwent odzianą włosiennicą ciało osobliwszą powściągliwością trapiła. Nikt w niej nie widział płochości, żadnego opiewu, nikomu nie okazywała pychy, zawiści, niechęci.".

Na dworze papieskim w Rzymie podjęła starania o odnowienie działalności Akademii Krakowskiej. W 1397 roku uzyskała pozwolenie papieskie na otwarcie wydziału teologicznego na uniwersytecie krakowskim. W swoim testamencie zapisała uniwersytetowi ogromne sumy (10 kg złota, osobiste klejnoty), dzięki którym wznowił on swoją działalność w 1400 roku. Odnowiony uniwersytet służył podniesieniu kultury umysłowej w Polsce. Stał się ogniskiem promieniującym wielką humanistyczną wiedzą. Wykształcił wielu wybitnych Polaków, takich jak Mikołaj Kopernik, Jan Kochanowski, Paweł Włodkowic, Andrzej Frycz Modrzewski, Marcin Król z Żórawicy, Jakub Parkoszowic, Stanisław ze Skalbmierza.

22 czerwca 1399 r. urodziła się parze królewskiej córeczka - Elżbieta Bonifacja, która w niecały miesiąc później zmarła, a 17 lipca 1399 r. zakończyła swoje życie jej matka. Śmierć Jadwigi wzbudziła szczery i powszechny żal. Cały kraj ogarnęła żałoba. Została pochowana na Wawelu.

W polskiej tradycji historycznej zajmuje Jadwiga doczesne miejsce jako jedyna kobieta - król na tronie polskim i jako władczyni dobrze zasłużona dla kraju, który nie był jej właściwą ojczyzną, chociaż i po ojcu i po matce spokrewniona była z polskimi Piastami.

Po śmierci uznana za świątobliwą (kult potwierdzony w 1979 roku).

W czerwcu 1997 r. w czasie wizyty Jana Pawła II w Polsce ogłoszona świętą.